کورس های مرگبار در جاده های شهری
به گزارش شهرخوان، کورس گذاشتن با یکدیگر در ساعات پایانی شب، تجربهای است که بسیاری از ما در سالهای اخیر داشتهایم. این اتفاق گاهی باعث از خواب پریدن شهروندان شده، بچهای را ترسانده و بهطور کلی آرامش شهر را بر هم زده است.
در این نوشتار با کمک یک جامعهشناس و روانشناس به واکاوی دلایل انجام چنین رفتارهای پرخطری در خیابان پرداختیم که چنین افرادی علاوه برخودشان، جان دیگران را هم به خطر میاندازند.
زمینههای اجتماعی کورس های مرگبار
یک جامعهشناس به واکاوی دلایل تمایل بعضی جوانان به کورسهای شبانه مرگبار و راههای مدیریت آن میپردازد.
دکتر احمدرضا اصغرپور، استادیار گروه علوم اجتماعی و عضو هیئتعلمی دانشگاه در ابتدای صحبتهایش درباره دلایل تمایل بعضی جوانان به کورسهای شبانه میگوید: «بهطور کلی در رفتارهای مختلف که در این مورد خاص بحث ما درباره رفتار رانندگی است، همیشه افرادی هستند که دچار کجروی میشوند. یعنی افرادی هستند که هنجارها را رعایت نمیکنند، دست به کارهای خطرناک و مغایر قانون میزنند و رفتارهای افراطی انجام میدهند. مقداری از این کجرویها طبیعی است؛ اما اتفاق دردناکی که در حادثه اخیر برای راننده پیکان و خانوادهاش افتاده، یکی از پیامدهای ناگوار چنین کجرویهایی است که دامن دیگران و خانوادههایشان را میگیرد.»
خلوتی خیابان همیشه آسیب زا است
این جامعهشناس درباره برگزاری چنین کورسهایی در شبها میگوید: «علت اینکه چنین کورسهایی در شب برگزار میشود، اولا خلوتی خیابانهاست. در ساعتهای پایانی روز، عبور و مرور خودروها خیلی کمتر میشود و امکان کورس شبانه محقق میشود. علاوه بر این، در ساعتهای پایانی شب، نظارت بیرونی هم کمتر میشود و تجربه سرعتهای بالا سهلالوصلتر است. نکته بعدی این است که در این ساعات، مهمانیهای شبانه در خانهها و باغهای بیرون شهر برگزار شده و متاسفانه بعضی از این رانندهها هم بعد از شرکت در آنها، حالت عادی نداشته مثلا الکل یا مواد مخدر مصرف کردهاند و دست به چنین کارهایی میزنند.»
هنجارشکنی برای برخی جوانان جذاب است
«اگر بخواهیم یک تحلیل دقیقتر انجام بدهیم، باید بگوییم که هنجارشکنی و خطرپذیری برای جوانها جذاب است یعنی در دوره جوانی، انجام برخی رفتارها بهرغم خطرناکبودن و اینکه جان خود و دیگران را بهخطر میاندازد، باز هم برایشان جذاب است.» این عضو هیئتعلمی گروه جامعهشناسی ادامه میدهد: «اگر تعدادی مسیر، پیست یا باشگاه اتومبیلرانی وجود داشته باشد که علاقه جوانها به این هیجانها در آنجاها خالی شود یا به مقداری از تمایل به هیجان معقول آنها، پاسخ داده شود، قطعا شاهد کاهش چنین کورسهایی خواهیم بود. سرعت زیاد، بازیهای پرهیجان و … همیشه مورد علاقه پسرهای جوان و نوجوان است؛ بنابراین زمینهسازی برای تخلیه این هیجان و علاقه و خطرپذیری در حد و اندازه معقول و عادی در مسیرهای امن و مطمئن ضروری است که در دستور کار قرار بگیرد. البته در حالت آرمانی هم به ریشهکنی کامل چنین کورسهای مرگباری، دست پیدا نخواهیم کرد؛ اما میتوان سفت و سختتر با آن مقابله کرد و امکان اینکه شاهد چنین کورسهایی در کف خیابانها باشیم، کمتر خواهد شد.»
برای دیدهشدن و دستیابی به تایید اجتماعی
این جامعهشناس در پایان میگوید: «مقداری، فضای اجتماعی هم در این ماجرا موثر است. به این معنا که اگر در منظر عموم مردم چنین رفتارهایی زشت شمرده شود، آن وقت خیلی از افراد سمت آن نخواهند رفت؛ اما در همین موضوع کورس شبانه، اگر ناظران بگویند که چقدر دست فرمونت خوب بود، چقدر سرعت بالا رفتی، محشر رانندگی کردی و … ، باعث میشود تا جوان و نوجوان انگیزه بیشتری برای تکرار آن رفتار اشتباه و خطرناک داشته باشد. در همین باره از نقش شبکههای اجتماعی و تمایل به لایک گرفتن و دیدهشدن بعد از چنین کورسهایی هم نباید غافل شد. پخششدن چنین ویدئوهایی در شبکههایاجتماعی که تا حدودی شاخص شرایط اجتماعی یعنی نظرات و عقاید مردم است، اگر با استقبال مواجه شود، آسیبزا خواهد بود؛ بنابراین اگر این رفتار در فضای اجتماعی زشت شمرده شود، خیلیها آن را انجام نمیدهند. به عبارت دیگر، برخی افراد برای دیدهشدن و دستیابی به تایید اجتماعی دست به چنین رفتارهای خطرناکی میزنند.
روش پرآسیب برای تخلیه هیجان
دکتر رضا یعقوبی می گوید: اگر رانندگی یک نفر در جاده و خیابان به گونهای باشد که از رعایت قوانین تخطی و سلامت خودش و دیگران را تهدید کند، جزو رفتارهای خطرناک رانندگی محسوب میشود. درباره اصلیترین علتهای انجام چنین رفتارهایی که شرکت در کورس شبانه هم جزو آنهاست، باید به چند تیپ شخصیتی اشاره کرد. مثلا افرادی با تیپهای شخصیتی ماجراجو، تنوعطلب، هیجانی و دراماتیک، بیشتر احتمال دارد که دست به چنین رفتارهایی بزنند. همچین افرادی که شرایط روانی نامساعد دارند به دلیل مشاجره با همسر، جروبحث تلفنی و … اضطراب و استرس مفرط و عصبانیت و پرخاشگری، قانونگریزی و جامعهستیزی، استفاده از مواد محرک و توهمزا و … میتواند جزو عواملی باشد که فرد تصمیم به چنین رفتارهای پرخطری بگیرد.
این رفتار نوعی تخلیه هیجانی است
روانشناس سلامت معتقد است: در واقع کسانی که با سرعت خیلی بالا رانندگی میکنند، هیجانطلب هستند. اگر این هیجان بهشیوهای مثبت بروز پیدا نکند، آثار بدی در پی خواهد داشت. بخشی از این امر به خود فرد و بخشی به دیگران ارتباط دارد؛ بنابراین فرد باید مراقب هیجانات خود باشد. در غیر این صورت، کودک درون فرد به شیوه اشتباهی تقویت میشود و فرد در مقاطع مختلف زندگی براساس هیجانات و احساسات تصمیمهای مهمی میگیرد. شایان ذکر است که شکل بیمارگونه این رفتار میتواند در افراد مبتلا به اختلال دو قطبی هم بروز پیدا کند. این بیماران حالتهای شیدایی افسردگی دارند؛ یعنی در بعضی مواقع بیش از حد پرانرژی و در اوقات دیگر کاملا افسرده هستند و در زمان پرانرژی بودن رفتارهای هیجانی عجیب مثل رانندگیهای خیلی پرسرعت و شرکت در کورس شبانه را انجام میدهند.
واکنش اصولی به چنین رانندههایی
این استاد دانشگاه می گوید: اگر با فردی روبهرو هستید که دست به چنین کارهایی میزند و سلامت او برای شما اهمیت دارد، باید بدانید که واکنش شما در مواجه با رانندگیهای خطرناک و کورسهای شبانهاش مهم است. افراد در چنین موقعیتهایی رفتارهای متفاوتی از خود نشان میدهند. برخی در چنین شرایطی ممکن است بسیار جدی و قاطعانه رفتار کنند و حق خودشان را برای داشتن هر شیوه رانندگی بدون چون و چرا مطالبه کنند. معمولا ترساندن این افراد از عاقبت این کارها و نصیحت هم فایده چندانی ندارد. بهعنوان مثال، توصیه میشود که به چنین افرادی بگویید: «من میدانم که تو در رانندگی مهارت بسیار خوبی داری و به تو اعتماد دارم ولی من به هر حال از این مدل میترسم و نگران تو هستم که اتفاق بدی برایت بیفتد.» توصیه میشود در صحبت با این افراد، کاری به درست یا نادرست بودن رفتار آنها نداشته باشید بلکه نگرانی خودتان را با جدیت بیان کنید و از مهارتهای ارتباطی برای تاثیرگذاری بیشتر بهره ببرید و در صورت نیاز در این زمینه از روان شناس کمک بگیرید.
عاشقان کورسهای شبانه بخوانند
دکتر رضا یعقوبی ادامه می دهد: در قدم اول، شما باید احساسات و هیجانات خود را کنترل کنید نه اینکه اجازه دهید خودتان تحت کنترل هیجانات قرار بگیرید حتی در رانندگی. این نوع تفکر موجب میشود عادت کنید از رانندگی خود بیشتر لذت ببرید و نیازی به رفتارهای پرخطر نداشته باشید. همچنین رعایت قانون و مقررات راهنماییورانندگی را محترم شمرده، از تشویق رانندگان پرخطر پرهیز کنید. در صورت داشتن اضطراب و استرس مفرط، نگرانی و ناراحتی روانی یا نداشتن حالت طبیعی از رانندگی پرهیز کنید. فراموش نکنید که مدیریت نکردن این رفتار پرخطر میتواند سرانجام بسیاری تلخی برای خودتان، خانوادهتان و دیگران داشته باشد.
