شهرخوان: وزیر بهداشت خاطر نشان کرد هیچ کس به اجبار هیچ خدمتی را انجام نمی‌دهد،شاید یک عده‌ در مورد این مسائل نگران باشند باید برای آنها توضیح دهیم اما نباید شایع پراکنی کنیم در بیمارستان‌های دولتی و خصوصی هیچ کس مجبور به انجام زایمان طبیعی نمی‌شود.

همه چیز از زمانی شروع شد که تعرفه زایمان سزارین، پزشکان زنان و زایمان را تشویق به انجام این عمل کرد و آن‌چنان این روش زایمان در چند سال اخیر رشد یافت که وزارت بهداشت با نگرانی به میدان آمد و در راستای کاهش این آمار، سیاست ترویج زایمان طبیعی را به راه انداخت.

به گفته پزشکان اگر در کارنامه پزشکی آنها آمار سزارین زیاد باشد، مورد مواخذه قرار می‌گیرند. این در حالی است که شاهدیم این قانون با هدف سلامت مادران، نوزادان و ترویج فرزندآوری در دستور کار قرار گرفته و به برخی مادران و نوزادان لطمه زده است. گرچه در اصل، زایمان طبیعی بهتر از زایمان سزارین است، اما رعایت این سیاستگذاری تا کجا الزامی است؟ و آیا برخی پزشکان زنان و زایمان از ترس مواخذه باید برای همه مادران باردار نسخه زایمان طبیعی را بپیچند؟

مرگ روژین میهمی در بیمارستان شهید بهشتی قروه، ماجرای به کما رفتن زن بارداری در بیمارستان کاشانی جیرفت و به دنیا آمدن امیرعباس با ضایعه فلج مغزی شاهد این مدعا هستند که پزشکان بر اساس سیاست وزارتخانه باید آمار سزارین را کاهش دهند، حتی اگر به مادر یا نوزاد آسیبی برسد. حال این پرسش پیش می آید که اصرار بر زایمان طبیعی تا کجا قانونی است؟ آیا نظام پزشکی سنندج به شکایت مردی که می‌گوید اصرار پزشکان به زایمان طبیعی باعث مرگ همسرش شده، رسیدگی می کند؟ آیا صدای مادر دختر کرمانی شنیده می شود که می گوید این مشکل، درد همه مردمان محروم و مظلوم این منطقه است که به آنها توجهی نمی شود؟ یا به گفته مادر امیرعباس که می گوید با اعتراضی که داشتیم، ۴۰ درصد قصور پزشکی اعلام شد که در حال حاضر ماما معترض شده و همچنان پرونده باز مانده است. آیا در نهایت پرونده عادلانه مختومه می شود؟ و هزاران سوال بی جواب دیگری که شهد شیرین فرزندآوری را به کام این خانواده ها تلخ کرده است. با وجود این، شاید در نگاه اول تعداد قربانیان زایمان طبیعی به چشم نیاید، اما اگر این موارد جز همان ۱۰ درصد استثنائات مجاز شمردن این قانون باشند، تکلیف چیست؟ چگونه می توان خسارات مادی و معنوی این اتفاق را بر طرف کرد؟ تا جایی که به گفته همسر روژین برای بررسی شکایت در نظام پزشکی، با وجود آنکه کارشناسان معتقدند نشانه های قصور پزشکی در پرونده به شدت واضح است، باید مبلغی حدود دو میلیون تومان پرداخت شود، چون تعداد افرادی که به عنوان پزشک و کادر درمان از آنها شکایت شده ۱۵ نفر هستند.

البته ادعای این مرد به وسیله معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی کردستان رد شده است. این مقام مسئول می گوید: به ازای شکایت، چه از یک تن و چه از یک مجموعه افراد، تنها واریز مبلغ ۱۵۰ هزار تومان کفایت می‌کند و این مبلغ هم برای این دریافت می‌شود که از بروز شکایت‌های متعدد و بیجا جلوگیری شود، اما آنچه بیشتر جای تعجب دارد این است که چطور مسئولان از مردی که همسرش را در فرایند زایمان از دست داده مبلغی را برای بررسی شکایتش درخواست می کنند؟ در حالی که رسیدگی به مرگ یک زن باردار در بیمارستان وظیفه نظام پزشکی و وزارت بهداشت است.

تشویق برخی پزشکان به سزارین

در حالی که افزایش عمل سزارین در سال های اخیر مشکلاتی را برای مادران و نوزادان به وجود آورده است، وزارت بهداشت بر آن شده تا شاخص مرگ و میر مادران باردار را که نشان دهنده پیشرفت یک کشور در حوزه سلامت است با ترویج زایمان طبیعی کاهش دهد. این در حالی است که یک عضو کمیسیون بهداشت درباره ترویج زایمان طبیعی می‌گوید: آمار بالای زایمان سزارین در بخش خصوصی نشان دهنده اشکال عمده در فرهنگ بهداشت عمومی و سلامت کشور ماست.

سیامک مره‌صدق عنوان می کند: از آنجا که عمل سزارین در زمان کمتری پزشکان را درگیر می‌کرد و درآمد آن بیشتر از زایمان طبیعی بود، گروهی از پزشکان بیمارانی را که آگاهی نداشتند تشویق به انجام عمل سزارین می کردند.

وی با بیان اینکه بهداشتی ترین، علمی ترین، اخلاقی ترین و عاقلانه ترین روش برای پایان دوران بارداری زایمان طبیعی است، تاکید می‌کند: از نظر علمی ثابت شده که برای سلامتی مادر و نوزاد بهترین سیستم زایمان طبیعی است، چرا که فرایندهای این زایمان، هم باعث فعال تر شدن سیستم شیردهی در مادران می شود و هم تکامل جنین را به دنبال دارد.

برابری تعرفه زایمان طبیعی و سزارین

پیش از اجرایی شدن قانون زایمان طبیعی تعرفه زایمان سزارین بالا بود و بیمارستان های خصوصی این شیوه را برای زایمان انتخاب می کردند. با وجود این، عضو کمیسیون بهداشت تصریح می کند: از نظر آماری هم مشخص شده که میزان مرگ و میر مادران در زایمان طبیعی به مراتب کمتر از زایمان سزارین است. بنابراین به هیج وجه انجام زایمان سزارین به عنوان یک روش به روز و علمی از نظر علوم بالینی و اقتصاد پزشکی قابل قبول نیست.

مره‌صدق در مورد کاهش زایمان سزارین می گوید: بر اساس سیاست‌های وزارت بهداشت به بیمارستان های خصوصی و دولتی دستور داده شده که آمار زایمان های خود را به صورت طبیعی افزایش بدهند. همچنین از نظر فرهنگی هم بیمارستان ها موظفند اطلاعات لازم را در مورد خطرات زایمان سزارین و نکات مثبت زایمان طبیعی در اختیار مادران باردار قرار بدهند. او ادامه می دهد: از طرف دیگر، ترویج روش های علمی زایمان بدون درد و به روش طبیعی می تواند مشکل درد و ترس از درد را از بین ببرد.

مره‌صدق خاطرنشان می کند: تفاوت تعرفه های زایمان طبیعی و سزارین با سیاستگذاری وزارت بهداشت برابر شده است و حضور متخصصان زنان و زایمان در بیمارستان خصوصی در بخش زایمان به صورت تمام وقت الزامی است.

افزایش خانوار با زایمان طبیعی

به گفته مقام معظم رهبری فرزندآوری یكی از مهم‌ترین مجاهدت زنان است، اگر چنانچه ما این را در جامعه به دست فراموشی نسپریم، آن وقت پیشرفت خواهیم كرد. این در حالی است که عضو کمیسیون بهداشت می‌گوید: در دو سال اخیر شاهد کاهش آمار زایمان های سزارین و افزایش زایمان های طبیعی بوده ایم.

حتی بر اساس سیاستگذاری مقام معظم رهبری و سیاست‌های کلی جمعیت کشور با زایمان طبیعی به دنبال افزایش خانوار هم هستیم. مره‌صدق اظهار می کند: زایمان سزارین برای تعداد زایمان‌های مادران محدودیت ایجاد می کند، چون از زایمان سوم به بعد مادران با مخاطراتی رو‌به‌رو می شوند، اما در زایمان طبیعی این اتفاق نمی‌افتد. او در مورد نیاز برخی مادران به عمل سزارین می گوید: از نظر علمی حدود ۱۰ درصد از مادران باردار باید زایمان سزارین انجام دهند که قانون هم برای آنان در روش زایمان استثنا قائل شده است. او ادامه می دهد: پس از تایید عمل سزارین پزشکان مختارند که زایمان سزارین را انجام دهند، حتی قانون هم پزشکان را ملزم به انجام زایمان سزارین می کند.

دلایل مورد قبول برای زایمان سزارین

قبلاً اعتقاد بر این بود که اگر خانمی یک بار سزارین شد، باید همیشه سزارین شود.

گاهی اوقات لازم است که یک مادر باردار برای به دنیا آوردن نوزادش سزارین را بپذیرد. در زیر این دلایل آورده شده است.

1- عدم تطابق سر جنین با لگن مادر:

اغلب این گونه موارد در موقع دردهای زایمانی مشخص می شوند. به این ترتیب که با وجود انقباضات زایمانی، پیشرفت زایمان خوب نیست و یا این که در معاینه ی داخلی، متوجه این عدم تطابق می شوند. البته موارد تنگی و یا اختلاف اندازه بسیار فاحش، قبل از دردها و در یک معاینه دقیق داخلی که توسط ماما یا پزشک در ماه آخر صورت می گیرد مشخص می شود.

2- زجرجنین:

زجر جنین به معنای تغییرات بارز در تعداد ضربان قلب جنین است که نشان دهنده این موضوع می باشد که میزان اکسیژن خون او کافی نیست و مواد زاید خونش بیش از اندازه است. در این صورت معمولاً عمل سزارین به طور اورژانس انجام می شود.

3- سزارین قبلی:

قبلاً اعتقاد بر این بود که اگر خانمی یک بار سزارین شد، باید همیشه سزارین شود. البته در برخی بیماران این قانون هنوز هم حاکم است ولی امروزه اعتقاد بر این است که اگر علت سزارین قبلی، در این حاملگی وجود ندارد مثلاً حاملگی قبلی جنین به طور عرضی قرار داشته ولی در این حاملگی جنین با سر قرار دارد و بیمار در یک بیمارستان مجهز قرار دارد می تواند تحت نظر یک متخصص زنان و زایمان، زایمانی طبیعی انجام دهد. باید بیماران تفهیم شوند که در صورتی که مورد منعی برای این اقدام وجود نداشته باشد، زایمان طبیعی بسیار مطمئن تر و بی خطرتر از یک عمل جراحی بزرگی مثل سزارین می باشد، عوارض مربوط به مادر و جنین کاهش می یابد و یک فاکتور مهم دیگر یعنی هزینه نیز کاهش می یابد.

هزینه یک زایمان طبیعی حدود یک چهارم عمل سزارین می باشد. البته خانم هایی که قبلاً سزارین شده اند و برش روی رحم شان به صورت طولی انجام شده نمی توانند زایمان طبیعی داشته باشند. فقط خانم هایی که برش روی رحم شان عرضی بوده و مورد منعی برای زایمان طبیعی ندارند، می توانند به این فیض برسند. (معمولاً بُرش روی شکم با بُرش روی رحم مطابقت دارد اما گاهی این طور نیست، بنابراین داشتن پرونده پزشکی با قید نوع بُرش روی رحم الزامی است).

4- طرز قرار گرفتن غیر عادی جنین:

وضعیت طبیعی قرار گرفتن جنین به صورت سر به پایین و داخل لگن مادر است. اگر مثلاً جنین به صورت عرضی قرار گیرد امکان زایمان طبیعی وجود ندارد. در صورتی که پاهای جنین داخل لگن مادر باشد (سر او بالا باشد) در برخی موارد امکان زایمان طبیعی وجود دارد ولی اغلب مواقع، سزارین، راه انتخابی است.

5- مشکلات مربوط به جفت و بند ناف:

اگر جدا شدن زودرس جفت صورت گیرد و یا جفت به جای این که در قسمت فوقانی رحم واقع شود، بر روی دهانه رحم قرار گیرد(جفت سر راهی)، بهترین روش زایمان همان سزارین می باشد. ممکن است در حین یک دوره دردهای طبیعی، ناگهان بند ناف جنین به داخل مجرای زایمانی و جلوی سر جنین لیز بخورد. در چنین حالتی بند ناف بین سر جنین و لگن مادر تحت فشار قرار می گیرد و جریان خون و اکسیژن به جنین قطع می گردد. این مورد نیزاز موارد سزارین اورژانس می باشد.

6- دخالت های پزشکی بیش از اندازه در دوره دردهای زایمانی:

مصرف داروهای مُسکن زودتر از موقع و یا داروهای محرک انقباضات، بیش از حد مجاز، می تواند پیشرفت زایمان را کند نماید و به علت زایمان طول کشیده، سزارین انجام شود. آمار نشان داده است که بیماران تحت نظر ماماها کمتر سزارین می شوند. یکی از دلایل آن این است که ماماها کمتر از پزشکان از داروهای مختلف استفاده می کنند و علت دیگر این است که چون خود ماما نمی تواند عمل سزارین را انجام دهد، سعی می کند تا جایی که برای بیمار و جنین ضرری نداشته باشد، زایمان او را به صورت طبیعی انجام دهد.

7- جنین های دارای مشکلات RH خون:

جنین هایی هم که مشکلات ناشی از RH خون دارند بهتر است با روش سزارین متولد شوند چون به اندازه کافی قوی نیستند که زایمان طبیعی را تحمل کنند.

8- چند قلویی:

گاهی زایمان دو قلوها به صورت طبیعی صورت می گیرد اما در اغلب موارد سزارین به عنوان بهترین راه انتخاب می شود. حاملگی های بیش از دو قلویی حتماً به صورت سزارین خاتمه می یابند.

9- جنین های نارس و دیررس(کمتر از 38 هفته و بیشتر از 42 هفته):

جنین های نارس احتمالاً تحمل فشار زایمان طبیعی را نخواهند داشت.

جنین های دیررس نیز به علت درشتی و اشکال در خون رسانی در زایمان طبیعی، دچار مشکل می شوند.

10- موارد متفرقه:

به گزارش شهرفردا، مانند عفونت هرپسی در ناحیه تناسلی که نوعی عارضه تبخال مانند بسیار مُسری است که برای جنین خطرناک است، فشارخون بالا، تومورهای فیبروییدی، بیماری قند، ایدز مادر و دوره دردهای زایمانی که بسیار طول کشیده باشد، از موارد دیگر سزارین می باشند.
سابقه مرگ نوزاد‏، سابقه ی نازایی و شکم اوّل مُسن (بیش از 35 سال) نیز قابل ذکر هستند.