• شناسه خبر : 35055
  • تاریخ انتشار : 24 تیر 1403 - 10:56

اردبیل به عنوان خواستگاه تشیع علوی، در حالی عشق و عاشقی و وابستگی کامل خود را به خاندان اباعبدالله‌الحسین(ع)به ویژه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) به اثبات رسانده که این دلدادگی در ماه محرم و با برگزاری آئین‌هایی ارزشمند خود را نشان می‌دهد.

عزاداری تاسوعا

نویسنده: زهرا رضازاده

استان اردبیل از دیرباز در حوزه فرهنگی و هنری با دارا بودن اماکن معنوی و داشتن عرفا، دانشمندان و شاعران فاخر عاشورایی تقدس خاصی داشته و در دوره های مختلف تاریخی عناوینی چون دارالامان، دارالارشاد و دارالعرفان گرفته است.

وجود بزرگان و عرفایی چون شیخ صفی‌الدین اردبیلی، شاه اسماعیل خطایی، حکیم عبدالله بحر العلومی ثمرینی، شیخ یونس اردبیلی و بسیاری از بزرگان که نام و آوازه‌شان در گذشته و اکنون از مرزهای جغرافیایی بیرون رفته و وجود جاذبه‌های طبیعی چون کوه ساوالان که زادگاه و محل زندگی چند پیامبر از جمله زرتشت مقدس بوده، شهر اردبیل را هویت خاصی بخشیده و در نهایت اعلام مذهب شیعه به صورت رسمی به دستور شاهان صفوی در کشور در این شهر صورت پذیرفته است.

مردم اردبیل با داشتن خصوصیات بارز فرهنگی به ویژه در حوزه تعزیه و عاشورا تفاوت‌های عمده‌ای با دیگر مردمان داشته و شهر اردبیل به لحاظ مراسمات ویژه محرم از دیر باز مهد تشیع بوده و امروزه به مرکز تخصصی در حوزه عاشورا شناسی و عاشورا پژوهی تبدیل شده و با وجود این مراسمات، شهر اردبیل در کشور تنها شهر حسینی است که با اجرای مراسمات خاص در جهان تشیع جایگاهی نام آشنا داشته و هر جا از هنر تعزیه بحث می شود نام اردبیل و بزرگانش به زبان می‌آید.

اردبیل به عنوان خواستگاه تشیع علوی، در حالی عشق و عاشقی و وابستگی کامل خود را به خاندان اباعبدالله‌الحسین(ع) به ویژه حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) به اثبات رسانده که این دلدادگی در ماه محرم و با برگزاری آئین‌هایی که به این منطقه تعلق دارد، به اوج خود می‌رسد، آئین‌هایی که هزاران سال قدمت داشته و حکایت از هزاران سال سرسپردگی است.

تمام این ارادت و سرسپردگی با برگزاری آئین‌هایی نمود پیدا می‌کند که صدها و هزاران سال قدمت داشته و از سینه به سینه به نسل‌ها منتقل می‌شود، آئین‌هایی که مختص اردبیل و مردم این دیار بوده و یا از این منطقه به سایر کشور منتقل شده است.

آداب و رسوم سنتی خاص در برگزاری مراسمات عزاداری و سوگواری خاص اردبیل نیر وجود دارد که از جمله طشت‌گذاری، شمع‌گردانی، برپایی دسته‌جات ششگانه و بسیاری از موارد دیگر در سراسر دنیا بی‌نظیر بوده و عزاداری ماه محرم اردبیل را زبانزد عام و خاص کرده است.

در این میان روستاهای اردبیل به دلیل دوری از مراکز شهرها و امکانات تعزیه، دارای مراسمات ویژه و به لحاظ هنر تعزیه و مباحث مردم شناسی از اهمیت بسیاری برخوردار است و در حقیقت روستاهای اردبیل حافظ اصالت و فرهنگ ناب رسم و رسومات گذشته اردبیل است.

دسته‌های عزاداری در روستاهای اردبیل با لباس های بلند مشکی و سربند مشکی و معمولاً زنجیر بر دست در جلوی مساجد و تکایا جمع می شوند و یکی از پیشکسوتان با صدای مظلوم حسین با صدای بلند مردم را دعوت به عزاداری می‌کند و بعد از فریاد بلند دسته باشی بزرگ محله، مردم نیز به صورت هم‌آوایی بعد از ویصدای مظلوم حسین را تکرار می‌کنند و مردم بعد از دقایقی با لباس‌های مخصوص بعد از وضو و گروهی با پای برهنه در جلوی مسجد حاضر می‌شوند.

هفته‌خوانی در اردبیل؛ مقدمه‌ای برای شروع عزاداری ماه محرم

هفته خوانلئق یا هفته خوانی در شهر اردبیل بعد از عید سعید قربان شروع شده و همراه با حرکت کاروان امام حسین (ع) به سمت کربلا معمولاً دسته های عزاداری و هیات های سینه‌زنی و زنجیرزنی با برنامه ای از پیش تعیین شده به جهت آماده باش در منازل افراد هیئت جمع می‌شوند و کم کم به صورت مقدمه مراسم ویژه عزاداری ترکی آذربایجانی را در خانه ها شروع می کنند که این مراسمات هر شب انجام می‌شود.

عزاداری محرم

ضمن اینکه صاحب خانه آمدن موکب عزاداری محله به خانه‌اش را بسیار خوش یمن دانسته و به برکت این امر معنوی با دود کردن اسفنج و با تبرک پرچم‌های عاشورایی و لباس تعزیه عزاداران با وسواس و نظم خاصی میزبان سوگواران حضرت امام حسین (ع) می‌شود.

این مراسم به صورت کاملاً منظم تا شروع دهه اول مراسم در منازل افراد هیئتی انجام و پذیرایی خاصی انجام می‌شود، ضمن اینکه جوانان به پیشکسوتان و ریش سفیدان محله و دسته جات حرمت و احترام خاصی قائلند و اینها همه جزو برکات عزاداری امام حسین(ع) است.

در این میان خادمین عاشورا در اردبیل افراد خاصی هستند و با تکیه بر اخلاق و اشعار فاخر عاشورایی که نوشته شاعران گذشته اردبیل و دیگر شهرهای آذربایجان است؛. اشعاری را می خوانند که حماسه ی عاشورایی را بیان کند و تبعات قیام امام حسین ع و اهداف برتر این امام همام را به مردم دیکته می‌کند.

مردم عزادار اردبیل با لباس مشکی و سربند سیاه رنگ که در اصطلاح (باش قاراسی) نامیده می‌شود. با زدن سینه و زنجیر و ایستادن در مقابل ظلم و نپذیرفتن زور را با جان و دل تمرین می کنند که این حرکت معنوی را از مولای خود حضرت حسین (ع) با خون جاویدش آموخته‌اند.

مسلم وفاتی؛ رسم دیرینه با قدمت بیش از یک قرن در اردبیل

شهادت حضرت مسلم سفیر قهرمان حضرت سید الشهدا(ع) را اردبیلی‌ها بیش از یک قرن است که با مراسم خاصی و با برپایی دسته جات عزاداری گرامی می‌دارند.

در این روز خاص دسته‌های عزاداری با حضور زنجیرزنان محله دروازه وارد مسیر محلات ششگانه اردبیل می‌کنند که در سی سال گذشته شبیه خوانی حضرت مسلم نیز انجام می‌شد که امروزه انجام نمی‌گیرد و آنچه مهم است اخلاص و نظم خاص زنجیرزنان و عزاداری این محله باسابقه اردبیل است که همه شهر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

با ورود این موکب عزاداری در روز شهادت حضرت مسلم به صحن خیابان و بازار و محله‌های اردبیل به صورت رسمی اعلان عزاداری و پیام شروع سوگواری مردم حسینی اردبیل انجام می‌شود.

عزاداری

این شور و حال خاص بعد از یک سال از محرم و نحوه ی حرکت عزاداران و فروتنی خاص افراد مسن و ریش سفیدان در دسته عزاداری چنان حزن جانسوز و غم جانکاهی را در رگ شهر تزریق می‌کنند که از آن روز کسی حتی صدای موسیقی را در شهر نمی‌شنود و لباس رنگی مردم هم در سطح شهر کم دیده می‌شود.

استقبال عزاداران حسینی اردبیل از ماه محرم‌الحرام

مهم‌ترین پایه نظم و ترتیب عزادارهای اردبیل تقسیم بندی محلات است؛ به این ترتیب که شهر اردبیل، از قدیم به شش محله تقسیم شده است که سه محله حیدری و سه محله نعمتی محسوب می شوند و هر کدام از این محلات نقش های نمادین بزرگتر ، میانه و نقش کوچکتر را بر عهده دارند و برای هر کدام از این محلات روز مشخصی برای حرکت دسته عزاداری مشخص شده است.

دسته‌جات عزاداری محلات و شهرک های تازه تاسیس هم به عنوان شعبات تابعه این محلات، در روز مقرر در مسیرهای سنتی حضور یافته و عزاداری می‌کنند به طوری که محلات حیدری تعیین شده در اردبیل عبارت هستند از محله طوی که برادر بزرگتر است، اوچدکان برادر متوسط و پیرعبدالملک برادر کوچکتر؛ در محلات نعمتی نیز گازران برادر بزرگتر است و سرچشمه برادر متوسط و عالی قاپو برادر کوچکتر.

دیگر مساجد و محلات شهر به عنوان زیر شاخه این شش مسجد و محله طبقه‌بندی می‌شوند و هر کدام دسته عزاداری مشخص و مجزا دارند. به جز روز اول و نهم محرم و یک روز جمعه که ما بین این ده روز واقع می‌شود، هر روز دسته یکی از محلات ششگانه و شعبه‌هایش به بازار و خیابان می‌آیند و عزاداری می‌کنند.

آغاز آیین عزاداری ماه محرم در استان اردبیل، به درمرکز استان، همزمان با ۲۷ ذیحجه و با مراسم طشت‌گذاری در اردبیل برگزار می‌شود، طی این مراسم سوگواران پس از مدیحه‌سرایی و عزاداری طشت‌هایی را به یاد تشنه کامی شهیدان کربلا پر از آب کرده و با زیارت کردن این طشت‌ها آب آن را به عنوان تبرک بر سر و صورت خود می‌ریزند.

مردم اردبیل همزمان با ۸ ذی الحجه مصادف با شب شهادت حضرت مسلم ابن عقیل (ع) ، خود را مهیای عزاداری ماه محرم می کنند؛ با فرا رسیدن ۲۷ ذی الحجه ، برگزاری مراسم تشت گذاری در مساجد شهر آغاز می شود و تا اول محرم ادامه می یابد.

طشت‌گذاری؛ آئین منحصربه‌فرد در دارالاشارد اردبیل

نخستین طشت‌گذاری رسمی شهر روز ۲۷ ذی الحجه پس از نماز مغرب و عشاء در مسجد جامع اردبیل برگزار می شود و سپس طی روزهای باقی مانده تا آغاز ماه محرم، عزاداران محلات مختلف در بقیه مساجد از جمله مسجد اعظم، اونچی میدان، سرچشمه، اوچدکان، طوی، عالی قاپو، پیرعبدالملک و اکثر مساجد شعب تابعه محلات ششگانه ، مراسم طشت‌گذاری برگزار می‌کنند.

طشت گذاری

طشت‌گذاری مسجد جامع شهر توسط عزاداران حسینی محله طوی مدیریت می‌شود، چند روز مانده به ۲۷ ذی الحجه ، تعدادی از زنان محله طوی کار نظافت مسجد جامع و شست‌وشوی طشت‌های بزرگ مسی و برنزی را آغاز می‌کنند.

بعد از عزاداری حسینیان محله طوی و محله‌های تابع آن، طشت هر محله توسط نماینده همان محله، با کمک جوانان به دوش گرفته می‌شود و روی سکویی که برای طشت‌ها در مسجد ساخته شده قرار می‌گیرد و بعد از قرار گرفتن آخرین طشت روی سکوی مورد نظر، عزاداران حسینی کوزه های آب را بر دوش می‌گیرند و میان ازدحام عزاداران، آب آنها را درون طشت‌ها خالی می‌کنند.

روشن کردن شمع و خواندن دعا و فاتحه و مرثیه‌سرایی از آیین‌های مراسم طشت‌گذاری است و از مساجد دیگر هم عزاداران یک محله یا یک مسجد به نشان همدلی حضور می‌یابند و برخی از عزاداران آب طشت را به عنوان تبریک با خود به خانه می‌برند تا به مریض‌هایشان دهند.

ساری حالوا؛ از نذورات شاخص و سنتی ایام محرم در اردبیل

در مراسمات عزاداری اردبیل نذورات مختلفی از قدیم رسم بوده و بسیاری از این نذورات امروزه نیز در ایام محرم دیده می شود، پختن انواع آش نذری و توزع در بین عزاداران حسینی، پختن انواع فطیر محلی و مهمتر از همه پختن چند نوع حلوای محلی به صورت سنتی است.

حلوا

حلوایی که در روستاهای اردبیل پخت می‌شود به دلیل استفاده از گندم سبوس دار رنگی تیره و سوخته دارد و اغلب این حلوا به صورت نذری در مراسمات محرم و شبیه خوانی توسط مادرانی که نذر خاصی دارند پخت شده و در بین تعزیه‌داران توزیع می‌شود که به لحاظ مواد استفاده شده بسیار لذیذ و مقوی است و حلوایی که در اردبیل پخت می‌شود معمولاً به دلیل استفاده آرد سفید و زعفران رنگی کاملاً روشن و زرد رنگ دارد.

این حلوا نیز به صورت سنتی در ایام محرم در منازل و افرادی که نذر ماه محرم دارند به صورت بسیار زیاد توسط افراد مجرب پخت می شود و در مراسمات مختلف عزاداری این حلوا در بین مردم محله یا خیابان توزیع می‌شود.

به دلیل اینکه معمولاً هوای اردبیل سرد است پختن حلوا و مصرف آن در مراسمات ماه محرم برای عزاداران حسینی به لحاظ تقویت جسمی بسیار قابل اهمیت می باشد.

بازار مراسمی اردبیل؛ سنتی دیرینه و پیشینه در اردبیل

این مراسم از دیرباز در اردبیل به صورت سنتی برگزار می‌شود و در اصل محله‌های ششگانه اردبیل به همراه شعبه‌های خود در بازار اردبیل طی برنامه‌های کاملاً ویژه مشغول عزاداری می‌شوند که طبق ۶ نوبت بر اساس محلات ششگانه اردبیل برگزار می‌شود.

در نوبت نخست روز دوم محرم محله گازران برای مثال مسیر ذیل را جهت عزاداری طی می‌کند؛ بازار اونچی میدان، مقابل مسجد اعظم، بازار زرگران، پس از عبور از خیابان امام، روبه‌روی مسجد جامع، راسته بازار، روبه‌روی سرای وکیل، راسته بازار، روبه‌روی سرای خشکبار، مسجد اوچدکان، مسجد پیرعبدالملک، بازار کفاشان، قیصریه، “گن گونبذ” گنبد وسیع، مسجد تازه میدان، مسجد سرچشمه، مسجد محله دروازه، و نهایتاً در محله عالی قاپو مراسم ختم می‌شود.

در نوبت دوم که روز سوم محرم الحرام است نوبت محله دروازه (عالی قاپو) است که مجالس این محله از قرار زیر است: مقابل مسجد گازران، اونچی میدان، میدان بازاری (بازار آرد فروشان) که هم اکنون اثری از آرد فروشان نمانده! مقابل مسجد اعظم بازار زرگران روبروی مسجد جامع که کلاً مقابل مسجد جامع برای مستمعین بسیار حائز اهمیت است.

عزاداری عاشورا

در نوبت سوم محله سرچشمه است که مجلس اول آن روبه‌روی مسجد جامع و مجلس آخر آن اونچی میدان(گازران) بوده و از قدیم الایام رسم بوده ولی محلات پس از عزاداری به محله بر می‌گشتند.

در نوبت چهارم هر گاه در میان روزهای نوبتی جمعه واقع شود. نوبت بعدی را با یک روز تعطیل دسته‌جات برنامه‌های خود را اجرا می‌کردند.

در نوبت پنجم محله اوچدکان که مجلس اول آن محله بزرگ پیرعبدالملک و نهایتاً بعد از محلات مختلف و عزاداری در این مساجد و حسینیه ها مجلس آخر در قیصریه و بازار کفاشان پایان می‌پذیرد.

در نوبت ششم محله تاوار (طوی) که از محله اوشدکان شروع و مجلس آخر در محله چشمه باشی (سرچشمه) عزاداری پایان می‌یابد.

شام یاندیرماخ(شمع‌گردانی) در روز تاسوعای حسینی اردبیل

شام پایلیان گونی یا شام یاندرماخ، در اصل مراسم شمع‌گذاری است که در روز نهم محرم، تاسوعای حسینی، از دسته‌های عزاداری سینه و زنجیر خبری نیست و مردم فقط در فکر خرید شمع نذری برای روز عصر تاسوعا هستند و در روز تاسوعا هم نذورات زیادی در سطح شهر توسط مردم عزادار در بین دسته‌جات و تعزیه‌داران پخش می‌شود و گفته می‌شود شب تا صبح برخی از ایستگاههای صلواتی آماده پذیرایی عموم عزاداران حسینی است.

بیشتر بخوانید:

شمع گردانی، آیینی دیرینه در اردبیل

شمع گردانی”شام پایلاماق” در تاسوعای حسینی

مراسم شمع‌گذاری یکی از مراسمات جالب اردبیل است که مردم عزادار اکثراً با سربند مشکی و با پای پیاده در سطح شهر یا به صورت دسته جمعی و یا انفرادی مشغول روشن کردن شمع در مساجد اردبیل می‌شوند؛ روشن کردن شمع از گذشته ای بسیار دور در معابر و مساجد اردبیل به صورت رسمی بوده است. ظاهراً منظور از این کار روشن نگاه داشتن این معابر و اماکن مقدس بوده که زائران فراوان داشته است.

شمع غریبان

از اولین ساعات روز تاسوعا جنب و جوش مردم در زمینه عزاداری بیشتر می‎شود و همه افرادی که به هر دلیلی تا آن زمان نتوانسته‎اند در مراسم عزاداری شرکت کنند، سعی می‎کنند در این روز در برپایی این مراسم نقش ایفا کنند.

در روز تاسوعا اردبیلی‎ها در چهل‌ و یک مسجد شمع روشن می‌کنند که این شمع‎ها نذری است و معمولاً اشخاص برای برآورده شدن حاجات خود نذر می‌کنند؛. وقتی عزاداران به مسجد می‌رسند، در ظرف‎های مخصوص شمع‎سوز، شمع‎ها را روشن می‎کنند و حاجات خود را طلب می‌کنند.

نذر شمع اغلب بین مادران رواج خاصی دارد و بیشتر برای سلامتی فرزندانشان اقدام به این کار می‌کنند. این سنت قدیمی در بین روستاهای باستانی اردبیل هم انجام می‌شود.

وقتی آفتاب غروب می‎کند و شب آغاز می‎شود، مردم و دسته‎های شمع‎گردان در مساجد در کنار طشت جمع می‎شوند و فاتحه و دعا می‎خوانند. هر جمله‎ای از دعا که به پایان می‎رسد، همه حاضران با هم و با صدای بلند آمین می‎گویند.

وقتی صدای یا حسین(ع) یا اباالفضل(ع) در روز عاشورای حسینی طنین‌انداز می‌شود

روز عاشورا اردبیل چهره حزن‎انگیزی دارد، همه غمگین و ماتم‌زده‎اند و گویی غم و اندوه از همه‌جا می‎بارد، در این روز مردم غالباً صبح زود از خواب برمی‎خیزند و در بیشتر خانه‎ها به خواندن زیارت عاشورا مشغول می‎شوند چون از زیارتنامه و صرف صبحانه فارغ شدند، برای شرکت در دسته‎ها یا تماشای آن‎ها به مساجد می‎روند.

در صبح عاشورا در هر محله‎ای صدای طبل بلند می‎شود و سینه‌زنان یکی‌یکی جمع می‎شوند، حوالی ساعت ۸ دسته‌جات عزادار از مقابل مسجد حرکت خود را به سوی خیابان‎های اصلی شهر آغاز می‎کنند. آرایش دسته‎های هر محله معمولاً به این صورت است که در جلوی دسته، طوق و پرچم‎های مختلف، که مضامینی درباره وقایع عاشورا دارند، توسط عده‎ای حمل می‎شود. دسته اول، ریش‎سفیدان و بزرگان محله هستند. دسته‎های بعدی به ترتیب گروه طبال، انبوهی از سینه‌زنان و در برخی از محلات دسته ‎های شبیه‎ خوان‌اند.

تعزیه

به فاصله یک تا دو ساعت، دسته‌جات مختلف خیابان‎های اصلی را مملو از جمعیت عزادار می‎کنند که نوحه‎خوانان در این میان نقش اصلی را ایفا می‎کنند و به خواندن اشعاری از واقعۀ خونین کربلا و مصیبت امام حسین (ع) و یارانش می‎پردازند، بیشترین تجمع مردم عزادار در این روز در میدان عالی‎قاپو، چهارراه امام‌خمینی و سرچشمه است و در ظهر عاشورا دستجات عزاداری، طوق‎ها و بیرق‎های خود را از حالت افراشته درمی‎آورند و به اصطلاح می‎خوابانند و به این ترتیب یاد ظهر عاشورا را که امام حسین(ع) به شهادت رسید گرامی می‎‌دارند.

در روز عاشورا مردم در میدان عالی قاپو جمع شده و شور و شعور حسینی را به نمایش می‌گذارند، در این روز نیز تمام دسته‌ها و هیئت‌های عزاداری در این مکان جمع می‌شود و به‌صورت واحد به عزاداری می‌پردازند و چند مداح نوحه‌خواهی می‌کنند. این مراسم تا اذان ظهر ادامه می‌یابد و بعد از نماز هم برخی دسته‌جات عزاداری می‌کنند.

مراسم عاشورا معمولاً حوالی ساعت یک بعد از ظهر پایان می‌یابد، ساکنان اردبیل، مثل دیگر مردم ایران، حدود یک ساعت و نیم بعد از ظهر عاشورا را ساعت قتل آن حضرت می‎دانند و لذا دسته‎ها به هم می‎خورد و هرکسی برای صرف ناهار می‎رود. در بیشتر خانه‎ها ناهار آماده است و شاید به قدر یک وعده غذای عموم اهالی شهر در آن روز در مجموع خانه‎هایی که احسان می‎کنند غذا تهیه می‎شود و مردم را برای صرف ناهار به خانه‎ها دعوت می‎کنند.

ناگفته نماند عزاداران دارالارشاد اردبیلی خوابیدن بعد از ظهر عاشورا را در این شهر کار شایسته‌ای نمی‎دانند و چنین می‌پندارند که خواب بعدازظهر آن روز بدبختی می‎آورد و از این بابت است که مردم غالباً به مساجد می‎روند یا با خواندن زیارتنامه روز را به شب می‎آورند.

مراسم شاخسی، واخسی از آداب و رسوم عزاداران اردبیلی

این کار موقعی انجام می‌شد که به مشعل هم مقداری نفت ریخته و آتش می‌زدند، شعله های آتش، اطراف را روشن می‌کرد و در پرتو نور آن صف، مردان به صورت محیط دایره بزرگی درآمده، به دور مشعل می‌گشتند و در جواب شعار و ابیاتی که رییس دسته(دَستهَ باشی) با آهنگ ترغیب کننده ای می خواند، همه با هم ذکر شاخسی(شاه حسین، وای حسین) سر می‌دادند.

شاخسی

اوج این مراسم در ظهر عاشورا و پس از اتمام تعزیه خوانی ظهر عاشورا می باشد که عزاداران دسته ها، شاخسی، واخسی گویان، پس از طی نمودن مسیری طولانی، خود را به خیمه های به آتش کشیده شده رسانده و عزاداری سوگ می کنند. آئین شاخصی واخسی در اکثر شهرها و روستاهای استان اردبیل و بویژه در شهرستان مشکین بصورت منظم و پر شکوه برگزار می‌شود. بد نیست بدانید که آئین شاخصی به نام اردبیل در فهرست آثار معنوی ثبت شده است.

شام غریبان؛ مراسمی که عزاداران پس از غروب عاشورا برگزار می‌کنند

بعد از غروب آفتاب روز عاشورا مراسم شام غریبان به یاد مصائبی که در آن شب بر اهل بیت امام حسین (ع) وارد شده اجرا می‎شود و برای برپایی مراسم شام غریبان همه عزاداران به مسجد محله خود می‎روند، رئیس محله به قرائت صلوات و فاتحه می‌پردازد و به آنان که با قدم، قلم، مال و علم خویش در جهت اقامۀ عزای امام حسین(ع) کمک کرده‎اند صلوات می‎فرستد.

شمع گردانی

در پایان، نوحه‎خوان به ذکر مصائب می‎پردازد و غالباً درباره احوالات اهل بیت امام حسین(ع) و اطفال آن حضرت اشعاری می‎خواند و بعد از آن نیز تا اربعین حسینی در خانه‌های محلات مختلف استان اردبیل مراسم روضه‌خوانی برپا و نذورات پخش می‌شود.



دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

up