بازار تاریخی اردبیل جزو اماکن تاریخی اردبیل است

به گزارش از شهرخوان، استان باستانی و تاریخی اردبیل با تمدن هفت هزار ساله خود جزو با سابقه‌ترین مناطق ایران اسلامی محسوب می‌شود و در کنار آن شهر اردبیل از دیرباز به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود و قرارگیری در مسیر جاده ابریشم همواره جزو مناطق پررونق و تاثیرگذار از لحاظ سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌رفته و از این‌رو دارای سوابق فراوانی در فعالیت‌های اقتصادی بوده و بازار به عنوان یکی از ارکان مهم فعالیت‌های اقتصادی و محل داد و ستد در شکوفایی و رونق اردبیل سهم بسزایی داشته است.

مجموعه تاریخی اردبیل یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است

مجموعه تاریخی اردبیل در دوره سلجوقیان بنا نهاده شده و این اثر با شماره ثبت ۱۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است؛ این مجموعه تاریخی به لحاظ قدمت و معماری سنتی از اماکن تاریخی و مورد توجه ایران به شمار می‌رود؛ بازار تاریخی اردبیل در قرن هفتم و هشتم از رونق فراوان برخوردار بوده و محل داد و ستد بازرگانان و تجار از اقصا نقاط کشور و دنیا قرار داشته است.

این بازار همانند سایر بازارهای تاریخی مشتمل بر راسته‌ها، تیمچه‌ها، سراها، مسجد و گرمابه است و بازار تاریخی اردبیل از سابقه دیرینه و درخشانی برخوردار بوده به‌طوریکه مقدسی در کتاب «احسن التقاسیم» و اصطخری در کتاب «مسالک الممالک» به توصیف زیبایی‌ها و رونق داد و ستد در بازار اردبیل پرداخته‌اند و حتی این شهر را بزرگترین شهر آذربایجان خوانده‌اند.

دوران صفوی نقطه اوج شکوه و رونق اردبیل است

علاوه بر آن یاقوت حموی در قرن هفتم پس از سفر به اردبیل از کیفیت بالای صنایع تولیدی در اردبیل و رونق داد و ستد در بازار اردبیل می نویسد؛ در دوران صفوی شهر اردبیل به عنوان خاستگاه شاهان صفوی و به دلیل وجود بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی از اعتبار ویژه‌ای برخوردار بوده و به همین دلیل دوران صفوی را می‌توان نقطه اوج شکوه و رونق این شهر دانست؛ در دوران صفوی جهانگردان به نام همانند آدام اوله آراویس، موسیو ژوبر فرانسوی به این شهر سفر کرده و به تمجید از آن پرداخته‌اند.

رونق تجاری بازارهای اردبیل و حفظ بافت و پیکر سنتی آن در دوره قاجار به دلیل موقعیت جغرافیایی استان اردبیل و مراوده تجاری بین ایران و روسیه تزاری و هم چنین کشورهای حوزه قفقاز نسبت به زمان حال بیشتر بوده‌است.

بنای کنونی بازار تاریخی اردبیل به لحاظ سبک معماری دارای طاق تمام جناقی و گنبد‌های چهار طاقی بوده و راسته‌های مجموعه بازار اردبیل نیز عبارت است از؛ راسته اصلی بازار، راسته قیصریه، راسته پیرعبدالملک، کفاشان، علافان، مسگران، پنبه فروشان، چاقو سازان، آهنگران و … که سراهای آنها نیز شامل؛ سرای خشکبار، سرای گلشن، سرای وکیل، سرای زنجیرلو، سرای حاج احمد، سرای حاج شکر، سرای مجیدیه، سرای امام جمعه و سرای دوگوچی است.

سرای خشکبارها از دو بازارچه موازی که هر کدام دارای ۵ دهانه و ۵۱ مغازه بوده و بر راسته بازار عمودند تشکیل یافته است و سرای گلشن نیز ترکیبی از دو بازارچه و یک سرا است و سرای زنجیرلی نیز در مقابل آن قرار داشته و به راسته بازار و پیرعبدالملک مربوط می‌شود.

روشنایی بازار سرپوشیده اردبیل از طریق روزنه‌های تعبیه شده در پوشش گنبدی بازار تامین می‌شود و بخش اصلی سرا فضایی مستطیلی شکل به ابعاد ۹۴ در ۸۰ متر بوده که متشکل از ۹ گنبد در میانه با چهار ستون مدور است.

از دیگر بخش‌های مهم بازار می‌توان به بازار قیصریه اشاره کرد که این بخش بنای مدور با گنبد کروی و ساده بوده و قطر بنا در پایین ۱۲ متر و ارتفاع تقریبی آن ۱۳ متر است؛ بر سر بازارچه شمال شرقی سنگ نوشته‌ای موجود است که در اثر فرسایش نوشته‌های آن خوانا نبوده و سال ساخت بنا و بانی در آن نوشته شده است؛ تیمچه و بازارچه زنجیرلی از دیگر بخش‌های مهم بازار اردبیل بوده که به راسته بازار راه می‌یابد.

بازار تاریخی اردبیل علی‌رغم قدمت کهن خود هم‌چنان از رونق و شکوفایی برخوردار بوده و به عنوان یکی از مهم‌ترین بازارهای شهر اردبیل مورد استفاده شهروندان قرار می‌گیرد و در کنار آن این بازار تاریخی هم‌چنان جزو اماکن تاریخی اردبیل است که مورد توجه گردشگران و مسافران قرار گرفته و با معماری بسیار زیبا و ارزشمند همه ساله میزبان میهمانان داخلی و خارجی است.