هر آنچه باید در مورد چای بدانید

 

اکثر ما ایرانی‌ها علاقه زیادی به چای داریم و عادت کرده‌ایم که در طول روز حداقل یک لیوان چای بنوشیم و اگر این اتفاق نیفتد، احتمالا تا پایان آن روز خسته و کسل خواهیم بود. به دلیل جایگاهی که چای در زندگی ما ایرانی‌ها دارد، لازم است که آن را کمی بیشتر بشناسیم و جزئیات بیشتری در مورد آن بدانیم؛ پس در این مقاله با ما همراه باشید تا هر آنچه را که لازم است در مورد چای بدانید، یاد بگیرید.

تاریخچه چای در ایران و جهان

قدمت کشت گیاه چای به نام Camellia Sinensis، به ۵۰۰۰ سال پیش و کشور چین برمی‌گردد. بعد از کشت چای در این کشور و آشنایی سایر کشورها با خواص این نوشیدنی، کشت آن به مرور در آسیا افزایش پیدا کرد و سپس در تمامی جهان پخش شد.

در گذشته چای هم به عنوان یک دارو و نوشیدنی شفابخش و هم‌ به عنوان یک نوشیدنی ممتاز در مناسبت‌های سلطنتی و مذهبی استفاده می‌شده که این نشان از اهمیت چای در میان مردم آن زمان دارد.

در مورد تاریخچه چای در ایران باید بگوییم که سابقه کشت چای ایرانی به حدود ۱۱۰ سال پیش بازمی‌گردد. اولین چای ایرانی در شهر لاهیجان و کلارآباد از استان گیلان کشت شد ولی به تدریج و با گذشت زمان کشت چای در تمامی استان گیلان گسترش یافت. هم‌اکنون حدود ۲۵۰۰۰ هکتار باغ چای در استان‌های شمالی کشور وجود دارد و ایران به یکی از قطب‌های مهم تولید چای در جهان تبدیل شده است.

روش‌های تولید چای و مراحل آن

فرآیند تولید چای سیاه در دنیا به دو روش ارتدکس یا رسمی و  C.T.C یا غیررسمی انجام می‌شود. چای ارتدکس و C.T.C به غیر از فرآیند، در ظاهر و مشخصات نیز با هم تفاوت دارند. چای سیاه تولید شده به روش ارتدکس، دارای برگ‌هایی کشیده و در هم پیچیده می‌باشد در حالی که چای سیاه تولید شده به روش C.T.C دارای برگ‌هایی گرد و کروی است.

چای ایرانی به روش ارتدکس تولید می‌شود. در فرآوری چای به این روش، برگ سبز چای ۵ مرحله مختلف را طی می‌کند تا به چای سیاه تبدیل شود. این ۵ مرحله شامل مرحله پلاس، مالش، تخمیر، خشک کردن و سورتینگ می‌باشد. جزئیات این مراحل را می‌توانید از اینجا بخوانید.

تفاوت چای ایرانی و خارجی

سه مورد از مهم‌ترین تفاوت‌های چای ایرانی و خارجی شامل موارد زیر است:

• در اکثر کشورهای تولیدکننده چای مانند هند، کنیا و سریلانکا، برای مقابله با آفات کشاورزی از انواع سموم شیمیایی استفاده می‌شود اما در ایران، به علت آب و هوای استان‌های گیلان و مازندران که چای در آن کشت می‌شود، آفت زیادی به زمین‌های چای نمی‌زند و بنابراین برای تولید این چای، از هیچ سمی استفاده نمی‌شود. به همین دلیل چای ایرانی از چای خارجی سالم‌تر است.
• در بسیاری از کشورهای خارجی برای افزایش رنگ، عطر و طعم چای از انواع افزودنی‌های شیمیایی استفاده می‌شود. استفاده از این مدل چای در طولانی مدت می‌تواند برای معده مضر باشد. اما چای‌های ایرانی معمولا فاقد این افزودنی‌ها می‌باشند، کاملا سالم و طبیعی هستند و برای معده نیز مفیدند.
• شما می‌توانید با مصرف چای ایرانی در حمایت از تولید داخلی و افراد زیادی که در زمینه تولید چای فعالیت می‌کنند، سهیم باشید و به آن‌ها برای تولید چای بهتر و بیش‌تر انگیزه دهید.

انواع چای ایرانی

اگر برای خرید چای ایرانی به بازار بروید، ممکن است با اسامی و انواع مختلف چای مانند چای سرگل یا چای شکسته روبه‌رو شوید. شاید در نگاه اول تفاوت چندانی میان این چای‌ها حس نکنید اما باید بدانید که انواع چای‌ها از نظر کیفیت، قیمت، عطر و طعم و زمان دم کشیدن با هم تفاوت دارند. انواع چای ایرانی شامل:

چای سرگل: چای سرگل بسیار مرغوب و باکیفیت است و از غنچه و برگ‌های بالایی بوته چای به دست می‌آید، نسبت به سایر چای‌ها، دارای برگ‌هایی با اندازه کوچک‌تر و پیچیدگی بیش‌تری است، عطری عالی و طعمی تلخ و گس دارد و نسبت به باقی چای‌های ایرانی، رنگ آن پرررنگ‌تر و خوش‌رنگ‌تر می‌باشد.

چای ممتاز:این چای از نظر کیفیت، بعد از چای سرگل و در رده دوم قرار دارد. برگ‌های این چای نسبت به چای سرگل کمی بزرگ‌تر هستند ولی هم‌چنان حالت پیچشی دارند. چای ممتاز نسبت به چای سرگل دارای طعم ملایم‌تر و تلخی کم‌تر می‌باشد و قیمت آن از چای سرگل کم‌تر و از چای قلم بیش‌تر است.

چای قلم: چای قلم از برگ‌های پایین‌تر چای به دست می‌آید. اندازه آن نسبت به دو چای قبلی، درشت‌تر و طعم آن ملایم‌تر است، رنگ و قیمت آن نیز نسبت به چای سرگل و ممتاز، کم‌تر است.

چای شکسته: طی فرآیند تولید چای، برگ‌های چای به چند تکه تقسیم می‌شوند. چای شکسته از برگ‌های خرد تشکیل شده و نسبت به چای سرگل و ممتاز، سبک‌تر است. برگ‌های این چای پیچیدگی کم‌تری دارند و صاف‌ترند. چای شکسته نسبت به چای‌های قبلی زوددم‌تر و ارزان‌تر است.

چای باروتی:این چای بسیار شبیه به چای شکسته است ولی دارای برگ‌های ریزتر و خردتر می‌باشد. از این چای به علت زوددم بودن و زود رنگ پس دادن، در برخی دمنوش‌ها و تی‌بگ‌ها استفاده می‌شود.

 

بهترین چای ایرانی

به صورت کلی با توجه به مطالب گفته شده در بالا، چای سرگل از بقیه چای‌ها بهتر و باکیفیت‌تر است و بعد از آن چای ممتاز قرار می‌گیرد. البته بقیه چای‌ها هم دارای کیفیت به نسبت خوبی هستند و هر یک طرفداران خاص خود را دارند. مثلا عده زیادی از افراد، چای قلم را به علت عطر و طعم ملایم و قیمت مناسبی که دارد دوست دارند و برخی چای شکسته را به دلیل اینکه سریع دم می‌کشد و مجبور نیستند مدت زیادی منتطر بمانند، ترجیح می‌دهند. پس انتخاب چای به ذائقه و سلیقه شما نیز بستگی دارد.

را‌ه‌های تشخیص چای ایرانی اصل و مرغوب

بالاتر گفتیم که اکثر چای‌های ایرانی به دلیل اینکه در آن‌ها از افزودنی شیمیایی استفاده نمی‌شود، نسبت به چای‌های خارجی بهتر و سالم‌تر هستند؛ اما باید توجه داشته باشید که گاهی ممکن است برخی تولیدکنندگان ایرانی هم به چای خود طعم و رنگ شیمیایی اضافه کنند. بنابراین مهم است که روش‌های تشخیص چای ایرانی سالم و طبیعی را از چای نامرغوب حاوی افزودنی بلد باشید. ما در زیر به چند مورد از مهم‌ترین این روش‌ها اشاره کرده‌ایم:

ریختن چای درون آب سرد: اگر خیلی سریع رنگ پس داد، به احتمال زیاد تقلبی است.

دم کردن چای و توجه به رنگ و طعم آن: رنگ چای نباید غیر طبیعی باشد و طعم آن باید ملایم بوده و نباید زننده باشد.

توجه به مدت زمان دم کشیدن چای: چای ایرانی حداقل ۱۵ دقیقه زمان نیاز دارد تا دم بکشد و رنگ و عطر آن آزاد شود.

نگهداری چای دم کرده به مدت ۲۴ ساعت درون لیوان: چای بعد از این مدت نباید غلیظ و سیاه شده باشد و باید به سادگی از قوری یا لیوان پاک شود.

امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد.

منبع: مقاله همه چیز درباره چای