معرفی رشته مهندسی ایمنی

من کی‌ام؟

من محمد قربانی، ۳۸ ساله هستم. در مقطع کارشناسی، در رشته مهندسی ایمنی و مدیریت عملیات حریق و حوادث تحصیل‌کرده‌ام و دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری هستم.حدود ۱۲ سال سابقه کار در مهندسی و نظارت ایمنی (HSE مخفف واژه‌های Health،Safety،Environment) در پروژه‌های عمرانی، ساختمانی و کارخانجات و سیستم‌های اعلام و اطفای حریق دارم. ۲ سالی هم هست که به عنوان راهبر متروی مشهد در حال خدمت هستم.

در رشته‌ مهندسی ایمنی، چه خبر است؟

رشته مهندسی ایمنی بسیار جذاب و دوست‌داشتنی، همراه با نگرانی‌ها و استرس‌ و مسئولیت بالاست؛ چون به‌طور مستقیم با جان و مال مردم سروکار دارد. یکی از اهداف این رشته، پیشگیری و کاهش خطر حادثه، سانحه و فاجعه است که هر کدام اقدامات خاص خود را نیاز دارد و شامل قوانین، دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های خاص برای پیشگیری از سانحه و محافظت از جان و مال شهروندان است. هدف دیگر رشته مهندسی ایمنی، مدیریت و اجرای عملیات و جمع‌آوری پس از سوانح است. رشته ایمنی از هنرستان ایمنی و آتش‌نشانی آغاز می‌شود و داوطلبان در دانشگاه در مقطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در رشته مهندسی ایمنی و HSE و دو رشته آتش نشانی (پیشگیری- مدیریت عملیات در حریق و حوادث) و در مقطع کارشناسی ارشد نیز در رشته مهندسی ایمنی و HSE در دانشگاه های ملی و شرکت نفت ادامه تحصیل می‌دهند. مقطع دکترای رشته مهندسی ایمنی هنوز در کشور ما ارائه نشده‌است.

بعد از دانش‌آموختگی چه چیزی در انتظار دانش‌آموخته این رشته است؟

بعد از دانش‌آموختگی، باز هم نیاز به گذراندن دوره‌های‌تکمیلی آموزشی از جمله مهارت‌ مستندسازی،‌برای جذب‌شدن به کار است و دانش‌آموخته می‌تواند در آزمون‌های استخدامی آتش‌نشانی و شرکت‌های نفت، آب، برق، گاز و… شرکت‌کند و مشغول به کار شود یا به‌عنوان مشاور و افسر ایمنی در پروژه‌های ساختمانی، کارخانه‌ها و شهرک‌های صنعتی کارکند.

این رشته چه سختی‌هایی پیش روی شما می‌گذارد؟

دانش‌آموخته این رشته با توجه به حساسیت و مسئولیت‌پذیری بالا، نیاز دارد که همیشه به‌روز باشد و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های بین‌المللی را از طریق انجمن‌های ایمنی ایران رصد و در کلاس‌های نظام مهندسی ایمنی شرکت کند. این رشته سختی‌های خاص خود را دارد؛ برای مثال آن‌هایی که در رشته ایمنی و آتش‌نشانی کارمی‌کنند، استرس شدید شغلی دارند که نوعی سختی کار به حساب می‌آید. این افراد هم جان خودشان در معرض خطر است و هم مسئولیت حفاظت از جان دیگران را به عهده دارند و در هر لحظه از شبانه‌روز ممکن است به ماموریت اعزام شوند. در پروژه‌های عمرانی و… هم همین‌طور است، در تمام مدت کار باید یک افسر ایمنی حضور داشته باشد و بر روند کار نظارت کند. کسی که این رشته را انتخاب می کند باید بداند در محیط کار استرس بالایی در انتظارش خواهد بود. برای مثال عکس این گفت‌و‌گو مربوط به کارگاه ساخت ایستگاه متروی کوهسنگی مشهد 20متر زیرِ زمین است که به عنوان افسرایمنی در آن‌جا حضور داشتم.

مهندسی ایمنی به درد چه کسانی می‌خورد و بازار کاراین رشته و درآمد آن به چه صورت است؟

کسانی که این رشته را انتخاب می‌کنند باید حسابی علاقه‌مند باشند تا بتوانند با سختی‌ها و شب‌بیداری‌های آن کنار بیایند. همچنین باید حساس، مسئولیت‌پذیر و دقیق باشند. بازار کار رشته مهندسی ایمنی بسیار گسترده‌است و طبق مقررات، همه سازمان ‌ها، نهادها و اداره‌ها واحدی به نام ایمنی دارند که تجهیزات حفاظت فردی، ایمنیِ آن نهاد و سلامت کارکنانش را پایش‌می‌کنند. درآمد رشته مهندسی ایمنی با توجه به عنوان و مرتبه شغلی، مناسب و رو به بالاست و در رده مهندسان اجرایی قرارمی‌گیرد.

چطور می‌توان در رشته مهندسی ایمنی به موفقیت رسید؟

ممارست، شجاعت و دلیر و نترس بودن (آتش‌نشان)، جدیت در کار، اجرای دقیق قوانین و محتاط بودن از رازهای موفقیت در رشته مهندسی ایمنی است. فردی که در کارش خیلی جدی است (قدرت نه گفتن) و به راحتی در برابر ناایمن‌بودنِ یک سازه، حفاری غیرمجاز، گودبرداری غیراصولی، رعایت نشدن دستورالعمل‌های ایمنی و حفاظت فردی و… کوتاه نمی‌آید، نمونه یک فرد موفق در این رشته مهم است.